Basında ve Kamu oyunda sıkça söz edilen Yeni Tüketicinin Korunması hakkında Kannun 07.11.2013 tarihinde kabul edilerek 28 Kasım 2013 tarihinde resmi gazetede yayınlanmıştır. Kanun 28 Mayıs 2014 tarihinde yürürlüğe girecek.
Ancak yürülüğe girecek olan kanun, bazı hususlarda iyi gelişmelere içermekle birlikte bazı hususlar açısından tüketicilerin haklarında önemli kısıtlamalar yapmakta, mevcut halden geriye giderek, önüne geçilemez tehlikeler içermektedir.
Yeni kanunla birlikte; tüm tüketici sözleşmeleri 12 puntodan küçük olmayacak ve okunabilir düzeyde olacak, sözleşme şartları tüketici aleyhine değiştirilmeyecek, tüketiciden, yapılan sözleşmenin dışında, haksız olarak herhangi bir hizmet kalemi adı altında ek bir bedel talep edilemeyecek, tüketiciden talep edilecek her türlü ücret ve masrafa ilişkin bilgilerin, sözleşmenin eki olarak tüketiciye ayrıca verilmesi zorunluluğu getirilmiştir. Bu uygulama da tamamen yeni ve önemlidir. Özellikle, bankacılık işlemlerinde faiz dışında hangi hizmetlerden ücret, komisyon ve masraf alınacağı hususu, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’nın görüşü alınarak BDDK tarafından belirlenecektir. Yapılacak düzenlemeyle Bankaların tüketiciden haksız olarak aldığı ücret ve komisyonların önüne geçilmesi amaçlanmıştır.
Yine “Yeni düzenlemeye göre, indirimli satışa konu edilen mal veya hizmetlerin indirimli satış fiyatı ile indirimden önceki fiyatı ve indirim oranı, ürün etiketlerinde gösterilmek zorundadır. Tüm bu olumlu düzenlemelerin yanında tüketiciyi birçok tehlike beklemektedir.
Mevcut tüketici kanununda, ayıplı mal durumunda bedel iadesi ve bedelden indirim talepleri, İmalatçı-üretici, satıcı, bayi, acente, ithalatçı ve kredi verene karşı ileri sürülebilirken, yeni tüketici kanununda bu sorumluluk zinciri kaldırılmış ve bedel iadesi ve bedelden indirim talepleri sadece satıcı ve kredi veren sorumlu tutulmuştur. Bu durumda, kredi ile satılan bir malın olmaması durumunda tek sorumlu olan satıcının kaçması durumunda tüketici kimseden bedel iadesi talep edemeyecektir. Hâlbuki mevcut halde, tüketici sorumluluk zincirinden birisine müracaat ederek karşısında sorumlu birisini muhakkak bulabiliyordu.
Kredi kartı üyelik ücretleri, hesap işletim ücretleri vb. isimler altında alınan bankacılık sektöründeki haksız ücretler hukuka aykırı kabul edilirken, 1 defaya da mahsus olsa bu ücretler kanuni hale getirilmekte yahut hiçbir ücret alınmayan ama hiçbir kampanyası ve çekiciliği de olmayan bir kredi kartı oluşturularak, diğer kartlardan alınan ücretler haklı ve kanuni hale getirilmektedir. Bu durumda, yeni kanundan sonra tüketiciler artık kredi kartı üyelik ücretleri vb isimler altında kendilerinden kesilen haksız ücretleri geri alamaz hale gelecektir.
Maketten konut satışlarında, mevcut kanunda tüketici kampanya bitişine kadar cayma hakkına sahip iken, yeni kanunda bu süre 14 günle sınırlandırılmıştır. Bu 14 Günlük süre maketten konut satışları için cayma hakkının ortadan kalkması ile aynı anlama gelmektedir.
Her zamanki gibi, tüketicinin korunması amacı ile kanun düzenlemesi yapılmak istenmişse de yine tüketici birçok tuzak ile karşı karşıya bırakılmıştır.
Av. Alev ÜSTÜNGEL