6570 sayılı Gayrimenkul Kiraları Hakkında Kanun 1 Temmuz 2012 tarihinde yeni Borçlar Kanunu’nun yürürlüğe girmesiyle yürürlükten kaldırıldı .Yeni Borçlar Kanunu kira sözleşmeleri ile birçok yeni hüküm içermekte olup, bu hükümlerin bazıları kiracıyı zor duruma sokabilir.
Bu hükümlerin ilk sırasında; kanunun 347’nci maddesine göre artık kira sözleşmelerinde 10 yıllık sözleşmelerin sonunda mal sahibinin kiracısını çıkarmak için bir haklı neden aramasına gerek kalmaması yer almaktadır.
10 yıl boyunca uzayan sözleşmelerde mal sahibi 3 ay önce kiracısına noterden ihtarname gönderecek ve kira sözleşmesini 10 yıl nedeniyle uzatmadığını, tahliye istediğini beyan ederek tahliye isteyebilecek eğer kiracı kendi iradesi ile tahliye etmez ise mahkemeye başvurmak suretiyle başka gerekçe aranmadan tahliye kararı alabilecektir.
“İşte bu maddede 1 Temmuz 2012 tarihinde yürürlüğe girmiş olmasına rağmen Borçlar Kanunu’na geçici bir madde eklenmiş ve bu geçici 2.madde ile ‘Kira sözleşmelerinden 10 yıllık uzama süresi dolmamış olmakla birlikte geri kalan süre 5 yıldan daha kısa olanlar hakkında, yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 5 yıl; 10 yıllık uzama süresi dolmuş olanlar hakkında da yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 2 yıl sonra uygulanacaktır’ denmiştir.
İşte bu madde gereğince 1 Temmuz 2012’de sözleşmesi 10 yılını bitirmiş kira sözleşmeleri 1 Temmuz 2014’de artık hükmünü yitirecek ve mal sahipleri tahliye davası açarak başka bir neden ileri sürmeksizin tahliye isteyebilecekler.
Burada unutulmaması gereken mal sahiplerinin 3 ay önceden ihtarname göndermek zorunda olmalarıdır. 1 Temmuz 2012’de uzamış olan sözleşmeleri 10 yılı doldurmamış ancak 5 yıldan daha az kalmış ise bu süre 5 yıl daha uzayacak yani 1 Temmuz 2017’de bu hakkı elde edeceklerdir.”
Bu durum daha çok işyeri kiracılarını zor durumda bırakacak gibi görünüyor.
Yeni “Borçlar Kanunu” neler getiriyor?
1) Konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracı, belirli süreli sözleşmelerin süresinin bitiminden en az 15 gün önce bildirimde bulunmadıkça, sözleşme aynı koşullarla bir yıl için uzatılmış sayılır. Kiraya veren, sözleşme süresinin bitimine dayanarak sözleşmeyi sona erdiremez.
Ancak 10 yıllık uzama süresi sonunda kiraya veren, bu süreyi izleyen her uzama yılının bitiminden en az üç ay önce bildirimde bulunmak koşuluyla, herhangi bir sebep göstermeksizin sözleşmeye son verebilir.
2) Belirsiz süreli kira sözleşmelerinde, kiracı her zaman, kiraya veren ise kiranın başlangıcından 10 yıl geçtikten sonra, genel hükümlere göre fesih bildirimiyle sözleşmeyi sona erdirebilir.
Av. Alev ÜSTÜNGEL