Yeni yasa iş sağlığı ve güvenliği konusunda işverenin yükümlülüklerini ayrıntılı olarak belirlemiş ve oldukça ağır cezai yaptırımlarla yasanın uygulanmasını sağlamaya çalışmıştır. Yeni yasanın tüm işyerlerini kapsaması sebebiyle işverenlerin yasayla gelen yükümlülüklerini yerine getirmek için bir an önce çalışmalara başlamaya ve işyerinin gerekliliklerini belirlemeye ihtiyaçları olacaktır.
İşverenin Genel Yükümlülükleri
İşveren, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olup bu çerçevede;
a) Mesleki risklerin önlenmesi, eğitim ve bilgi verilmesi dâhil her türlü tedbirin alınması, organizasyonun yapılması, gerekli araç ve gereçlerin sağlanması, sağlık ve güvenlik tedbirlerinin değişen şartlara uygun hale getirilmesi ve mevcut durumun iyileştirilmesi için çalışmalar yapar.
b) İşyerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerine uyulup uyulmadığını izler, denetler ve uygunsuzlukların giderilmesini sağlar.
c) Risk değerlendirmesi yapar veya yaptırır.
d) Çalışana görev verirken, çalışanın sağlık ve güvenlik yönünden işe uygunluğunu göz önüne alır.
e) Yeterli bilgi ve talimat verilenler dışındaki çalışanların hayati ve özel tehlike bulunan yerlere girmemesi için gerekli tedbirleri alır.
İşyeri dışındaki uzman kişi ve kuruluşlardan hizmet alınması, işverenin sorumluluklarını ortadan kaldırmaz. Çalışanların iş sağlığı ve güvenliği alanındaki yükümlülükleri, işverenin sorumluluklarını etkilemez. İşveren, iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin maliyetini çalışanlara yansıtamaz.
İşverenin İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerine Yönelik Yükümlülükleri
Mesleki risklerin önlenmesi ve bu risklerden korunulmasına yönelik çalışmaları da kapsayacak, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin sunulması için işveren;
a) Çalışanları arasından iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve diğer sağlık personeli görevlendirir. Çalışanları arasında belirlenen niteliklere sahip personel bulunmaması hâlinde, bu hizmetin tamamını veya bir kısmını ortak sağlık ve güvenlik birimlerinden hizmet alarak yerine getirebilir. Ancak belirlenen niteliklere ve gerekli belgeye sahip olması hâlinde, tehlike sınıfı ve çalışan sayısı dikkate alınarak, bu hizmetin yerine getirilmesini kendisi üstlenebilir.
b) Görevlendirdikleri kişi veya hizmet aldığı kurum ve kuruluşların görevlerini yerine getirmeleri amacıyla araç, gereç, mekân ve zaman gibi gerekli bütün ihtiyaçlarını karşılar.
c) İşyerinde sağlık ve güvenlik hizmetlerini yürütenler arasında iş birliği ve koordinasyonu sağlar.
d) Görevlendirdikleri kişi veya hizmet aldığı kurum ve kuruluşlar tarafından iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili mevzuata uygun olan ve yazılı olarak bildirilen tedbirleri yerine getirir.
e) Çalışanların sağlık ve güvenliğini etkilediği bilinen veya etkilemesi muhtemel konular hakkında; görevlendirdikleri kişi veya hizmet aldığı kurum ve kuruluşları, başka işyerlerinden çalışmak üzere kendi işyerine gelen çalışanları ve bunların işverenlerini bilgilendirir.
Tam süreli işyeri hekimi görevlendirilen işyerlerinde, diğer sağlık personeli görevlendirilmesi zorunlu değildir.
Yeni yasa işverene iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için alınması gereken tedbir ve düzenlemeleri açıklamış ancak, bu tedbir ve düzenlemelerin nasıl ve kimler tarafından uygulamaya geçirileceği hususunda henüz bir düzenleme yapılmamıştır. Bu kapsamda yürütmenin pek çok konuda yönetmeliklerle doğabilecek uygulama sorunlarını düzenlemeye çalışacağını beklemekte olsak da yönetmeliklerin hangi oranda ihtiyacı karşılayacağı hala soru işareti olarak karşımızda durmaktadır.
Yeni Kanunun işverenler için getirdiği yükümlülükler arasında yer alan risk değerlendirmesi, acil durum planları ve iş kazası ve meslek hastalıkları ile ilgili bildirim yükümlülüklerini bir sonraki sayıda yer vererek irdelemeye çalışacağız.
Av. Alev ÜSTÜNGEL