Türkiye’de mevcut istatistiklere göre 1.7 milyon taşeron işçisi olarak nitelenen kişi bulunmaktadır.Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile işçi ve işveren konfederasyonlarının bir araya geldiği toplantıda taşeron olarak görev yapan işyerlerinde çalışan işçilerin çalışma süreleri, ücretlerinin ödenmesi gibi konular görüşülerek Bakanlık’ın hazırladığı yeni düzenleme taslağı tartışıldı.
Taslak, taşeron işçilik sisteminin işçi haklarını koruyacak şekilde daha da yaygınlaştırılmasını öngörürken kıdem tazminatı sisteminin bireysel kıdem tazminatına dönüştürülmesini, böylece taşeron işçilerin kıdem tazminatını garantiye alınmasını ve taşeronların yıl sonlarında girdi-çıktı yaparak işçiye kıdem tazminatı ödememe ve yıllık izin haklarını kullandırmama gibi yöntemlerin önüne geçilmesini hedefliyor. Yapılması planlanan bu düzenleme daha kamu kurum ve kuruluşlarının hizmet alım ihaleleri ile hizmet satın aldığı ve asıl işveren olduğu konumlarda muğlak olan ve hem çalışan işçiye hem de alt işverenin haklarının ihlalinin önüne geçen düzenlemeler içeriyor.
4857 Sayılı İş Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Tasarı Taslağı’ adı verilen düzenleme ile getirilmesi hedeflenen belli başlı değişikliklerin ana hatlarını şu şekilde sıralayabiliriz;
Ücretler gecikmeyecek
Asıl işveren, alt işverenin yani taşeron şirketin ücretleri düzenli ödeyip ödemediğini aylık bazda takip edecek. Bunun için bir işçinin şikayeti aranmayacak. Ücretlerin düzenli ödenmemesi halinde asıl işveren, hak edişlerden kesinti yaparak işçi ücretlerini ödeyecek.
4857 sayılı Kanun’un mevcut halinde bu kural kamu kurum ve kuruluşları için zaten vardı. Yeni düzenleme ile tüm asıl işverenlere hak edişten kesinti yapma yetkisi tanınarak, işçinin ücretini zamanında alması hedefleniyor. Elbette burada asıl işveren tarafından hak edişin ödenmemesi halinde işçinin ücretini zamanında alması nasıl korunacağı belirsizliğini koruyor.
İşçi birinci alacaklı olacak
Olası bir iflas veya haciz durumunda da işçi ilk alacaklı olacak. Haciz işlemleri, işçilerin ücret bedelleri ayrıldıktan sonra gerçekleştirilecek.
Yıllık izin hakları korunacak
Taşeron işçilerin yıllık izin hakları da koruma altına alındı. Buna göre taşeron şirket değişse bile, yıllık izin hesaplamasında işçinin işe ilk girdiği tarih baz alınacak. Yıl içinde üç şirket değişse bile işçinin ilk işe girdiği tarih baz alınarak yıllık izin hakkı hesaplaması yapılacak.
Sözleşmeler 3 yıllık olacak
Alt-işveren şirketlerle, asıl işverenler arasındaki hizmet alım sözleşmelerinin süresi 3 yıl olarak düzenleniyor. Buna paralel olarak, taşeron işçilerle yapılacak sözleşmeler de 3 yıllık düzenlenecek.
Kıdem tazminatı ödenecek
Yeni düzenlemeyle taşeron işçilerin kıdem tazminatı ödemelerinden alt işveren kadar asıl işveren de sorumlu olacak. İşçiler adına bireysel kıdem tazminatı hesabı açılacak. Yeni düzenleme sonrasında kıdem tazminatı hakları bu hesapta toplanacak.
Maaşlarda kısmi artış bekleniyor
Taslakta, “alt işveren tanımı” değiştirilirken, ücretler konusunda da bazı düzenlemeler yer aldı. Buna göre, alt işverenin tanımı, “Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerde veya asıl işin bir bölümünde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçileri sadece o işyerinde çalıştıran diğer işverene alt işveren denir” şeklinde değiştirildi.
Taslakta, taşeron işçilerin ücretlerinin, emsal işlerde çalışan kadrolu işçilerden az olamayacağı hüküm altına alındı. Bu düzenleme, halen asgari ücret düzeyinde olan taşeron işçi ücretlerinde kısmı artışlar getirmesi bekleniyor.
4857 Sayılı İş Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Tasarı Taslağı’nın kanunlaşması halinde aslında özellikle Yargıtay kararları doğrultusunda yerleşmiş uygulamaların kanunla kurala bağlanmasını göreceğiz. Yine de uygulama açısından her bir uyuşmazlık için yargıya başvurulmasındansa kanunla getirilen düzenleme kolaylık sağlayacaktır.
Av. Alev ÜSTÜNGEL